Mevrouw van Franschen-Herderschee. Wij woonden toen aan de Palmenlaan te Soerabaja, mijn moeder was modiste. Eén van haar klanten was mevrouw van Franschen-Herderschee, een mooie blauwoogige hollandsche dame, een modern gekleedde dame, rookte als een man en als een ketter. Zwaar opgemaakt en altijd rood gelakte nagels en tenen. Vaak kwam ze met de betjak naar ons toe en altijd met één van haar honden. Dan bleef zij een hele dag bij ons, om dan aan het einde van de dag tegen de avond weer naar huis te gaan. Ze zag naar mij uit als een welgestelde dame, maar in werkelijkheid had zij het minder goed, hoe vaak vroeg ze mijn moeder haar financieël te helpen, en mijn moeder kennende hielp haar altijd, ook al hebben we het niet zo breed. Op een dag vroeg ik aan mijn moeder, wat moet zo'n mooie blanke vrouw en alleen/weduwe hier in Soerabaja, waarom gaat ze niet terug naar Holland? Waarnaar mijn moeder zei dat zij niet terug wilde naar Holland. Zij woonde ergens aan de rand van Darmo buurt, in een heel groot huis met zoveel honden. Zij werd ook vaak benaderd door de hoge heren die dan haar hand vragen om als tweede of bijvrouw wilde worden, maar zij weigerde het tal van keren. Ik zeide nog tegen mijn moeder: 'Kasian ja mam deze mevrouw, en hoe dan als we straks naar Holland gaan, dan zal ze jou erg missen'. Op een dag kregen wij kinderen het blijde nieuws dat we naar Holland gaan. Niet lang daarna na dit bericht kregen we te horen dat mevrouw van Franschen-Herderschee is eenzaam overleden en zoveel honden achterliet.

Johnny Soebandi. Zo heette een klasgenoot/vriend van mij, toen op de midddelbare technische school (achter ons huis, vroeger heette het de Ambachtschool). Hij Johnny Soebandi, draagt de achternaam van zijn javaansche stiefvader, een blanke hollandsche jongen met hel-blauwe-ogen, brede schouders en een atletisch lichaam. Hij woonde toen schuin tegenover Simpang Societeit niet ver van Sky bioscoop of Ijssallon Zangrandi. Na schooltijd kwam die vaak bij ons thuis. Ik kende zijn moeder ook, ook zo'n mooie hollandsche dame. Als wij van school naar huis gingen, was het altijd vechten geblazen, ik hielp hem altijd, die javaanse jongens hebben altijd op ons gemunt. Ooit vroeg ik zijn moeder waarom ze niet naar Holland gingen, 'Ach, het is daar zo koud' zei ze dan. Ik vertelde haar dat wij naar Holland gaan, even bleef ze stil naar beneden starend en keek me daarna aan en wenste me een goede reis. Johnny verbreek de sfeer en interrumpeerde: 'Ach, mammie wil niet naar Holland'.  Naar huis gaande, zag ik Johnny voor de laatste keer vóór zijn huis, ik ging weer lopend naar huis. Waarom lopend? Ik wilde echt bewust al die omgevingen om me heen heel goed in me opnemen om nooit meer te vergeten, ik dank God dat ik zo'n goed sterk geheugen heb. Na een paar keren terug gegaan naar Soerabaja, hopen Johnny Soebandi weer terug te zien, maar helaas.

Archie L.